Papier jest głównym podłożem drukowym, a jego jakość bezpośrednio wpływa na jakość drukowanych materiałów. Różne rodzaje papieru znacznie różnią się połyskiem, wytrzymałością powierzchni, białością, nasiąkliwością, gładkością i stabilnością wymiarową. Nawet w tych samych warunkach drukowania ta sama farba daje różne efekty kolorystyczne na różnych papierach. Właściwości powierzchni papieru bezpośrednio przekładają się na poziomy tonalne i kolory obrazu, wyznaczając standardy tonalne i kolorystyczne przy wykonywaniu form. Dlatego w praktyce trzeba dokładnie poznać właściwości drukowe papieru i na tej podstawie ustalić parametry drukowania, aby poprawić jakość wyrobów drukowanych.
Dobór liniatury rastra do właściwości papieru
Typowe liniatury rastra to 80, 100, 120, 133, 150, 175, 200 i 300 lpi. Przy wyborze decydujące znaczenie mają właściwości papieru. Gładkość i chropowatość powierzchni papieru określają wymagania dotyczące liniatury rastra. Papier kredowy lub biały karton o wysokim połysku ma dużą gładkość powierzchni i pozwala odtworzyć drobniejsze punkty rastrowe, więc można stosować wyższą liniaturę, zwykle 175–300 lpi. Papier niepowlekany jest bardziej chropowaty niż kredowy, więc liniatura może wynosić 120–150 lpi. Papier gazetowy jest jeszcze bardziej chropowaty i wymaga większych punktów rastrowych, dlatego jego liniatura powinna mieścić się w zakresie 80–100 lpi.
Ustalanie obszarów czerni i bieli na podstawie właściwości papieru
W światłach drukowanych obrazów zwykle 3% do 5% najjaśniejszych punktów nie daje się odtworzyć, co oznacza, że światła na odbitce tworzy kolor papieru. Różna białość papieru wpływa na jasność i nasycenie głównych świateł, a przez to na kontrast kolorystyczny obrazu. Znaczenie ma też struktura papieru: papier gazetowy jest porowaty i łatwo wchłania farbę, co powoduje silne rozpraszanie światła i mniejszą gęstość druku, przez co ciemne obszary są mniej czarne. Natomiast gładki papier powlekany pozwala farbie przylegać do powierzchni przy minimalnym rozpraszaniu światła, dając ciemniejsze tony.
Połysk papieru gazetowego pogarsza wierność kolorów farby, ma on niską białość powierzchni i kontrast; jego gładkość jest mała, co powoduje duże rozpraszanie farby, dlatego nawet dobry papier gazetowy nie przekracza 133 lpi liniatury rastra. Przy tych właściwościach można ustalić wartości kalibracji obszarów czerni i bieli: obszar bieli z małym rastrem (C=0%, M=0%, Y=0%, K=0%), a obszar czerni skalibrowany do C=62%, M=Y=56%, K=75%. Sumę pokrycia farbą również należy utrzymać niżej, około 250%.
Papier kredowy ma dobrą gładkość, białość i zdolność odbijania światła. Farba drukowana na papierze kredowym rozprasza się minimalnie, co daje dobrą jakość punktów rastrowych, a przyrost punktu można utrzymać w granicach około 15%. Odbitki na papierze kredowym mają wysokie nasycenie i żywość kolorów, dobrze oddają głębię tonalną i kontrast. Światła pozwalają odtworzyć punkty już od 2%, a suma pokrycia farbą w ciemnych tonach może sięgać około 340 przy liniaturze powyżej 200 lpi, osiągając kontrast gęstości 1,8. Dla papieru kredowego niektórzy producenci ustalają wartość punktu w obszarze bieli na C=95%, M=Y=3%, co wiąże się z najmniejszymi punktami osiągalnymi przy naświetlaniu form i drukowaniu. Kalibracja obszaru czerni wynosi około C=95%, M=Y=85%, K=75%.
Należy zauważyć, że jeśli w obrazie nie ma punktów świateł, kolor papieru można przyjąć jako punkt odniesienia do korekty obszaru bieli, tak aby każdy punkt w CMYK pozostał poniżej 3%.
Ustalanie parametrów separacji kolorów na podstawie właściwości papieru
1. Kompensacja przyrostu punktu: gdy farba pod naciskiem przechodzi na powierzchnię papieru, rozprasza się wskutek nasiąkliwości papieru, co daje przyrost punktu i przyciemnia obraz. Różne jakości papieru dają różny przyrost punktu, największy na papierze gazetowym, najmniejszy na kredowym. Przyrost punktu zwykle ma przebieg wykładniczy, dlatego wymaga kompensacji na etapie przygotowania do druku.
Dla punktów o różnych rozmiarach przyrost jest różny. Zwykle światła i ciemne tony mają mniejszy przyrost, a półtony większy. Zaleca się ustawienia domyślne: papier kredowy około 17%, papier niepowlekany 22%, papier gazetowy 30%.
2. Wybór typu separacji kolorów (GCR, UCR): zastosowanie GCR pomaga utrzymać równowagę szarości, zmniejszyć sumę pokrycia farbą i przyspieszyć schnięcie. Jakość formy czarnej jest w druku kluczowa; dla standardowych oryginałów zaleca się GCR. Dla oryginałów specjalnych o bogatych półtonach i ciemnych tonach można też stosować UCR. Liczy się elastyczność.
3. Ustawienia sumy pokrycia farbą: właściwości drukowe papieru oraz duża prędkość druku zwojowego sprawiają, że suma pokrycia farbą nie może być zbyt wysoka. Dane międzynarodowe wskazują, że sumę pokrycia czernią dla papieru gazetowego kontroluje się zwykle na poziomie 240%–260%; dla papieru kredowego 280%–320%; a dla papieru niepowlekanego 300%–340%. Wartości te zależą od różnych procesów i są uzależnione od przyrostu punktu. Jeśli przyrost punktu jest duży, wartość należy zmniejszyć, w przeciwnym razie ciemne tony mogą stracić szczegóły. Jeśli przyrost punktu jest prawidłowy, wartość można zwiększyć, aby zapewnić bogate nasycenie kolorów i właściwe odwzorowanie tonów w całym zakresie. Ponadto odpowiednią farbę należy dobrać do rodzaju papieru.