Druk wklęsły przenosi farbę z komórek wytrawionych w cylindrze miedzianym na podłoże. Ponieważ każda komórka ma stałą objętość, wynik druku zależy mniej od samego obrazu, a bardziej od ustawień wokół niego: kolejności nakładania kolorów, naciągu wstęgi, temperatury w suszarce, nacisku w strefie styku, konsystencji farby i kąta zgarniacza. Gdy na maszynie wydruk wygląda matowo, jest nakrapiany lub ma przesunięcia pasowania, przyczyną jest zwykle jedna z tych zmiennych wychodząca poza swoje okno robocze.

Kolejność kolorów w druku na powierzchni i w druku odwrotnym

W produkcji dominują dwa układy: druk na powierzchni, gdzie farba leży na licu materiału, oraz druk odwrotny, gdzie obraz nakłada się na spodnią stronę przezroczystej folii i odczytuje przez nią. Papier do bibułki, ze względu na swój charakter fizyczny, jest prawie zawsze drukowany na powierzchni, natomiast folia z tworzywa częściej w druku odwrotnym. Zgodnie z zachowaniem trzech barw podstawowych i sposobem narastania nadruków, druk na powierzchni zwykle przebiega od jasnych do ciemnych: biały, żółty, magenta, cyjan, czarny. Druk odwrotny przebiega w drugą stronę, od ciemnych do jasnych: czarny, cyjan, magenta, żółty, biały. Wymagania procesu czasem narzucają inną kolejność, a sekwencję można zmienić, gdy wymaga tego krycie, pułapkowanie lub schnięcie.

Kontrola naciągu wstęgi

Naciąg wstęgi to jeden z najważniejszych parametrów procesu w maszynie do druku wklęsłego, a układ naciągu jest podstawowym mechanizmem maszyny. Wartość ustala się na podstawie rodzaju podłoża. Materiał, który łatwo się rozciąga, trudno utrzymać w pasowaniu, więc prowadzi się go przy niższym naciągu, ale zbyt mały naciąg powoduje luzowanie się wstęgi, jej zbaczanie i fałdowanie, co również niszczy pasowanie. Praktyczna zasada to stosowanie najniższego naciągu, który jeszcze utrzymuje pasowanie i nawija czysty zwój. Naciąg nawijania jest zwykle nieco wyższy niż naciąg odwijania, aby zwój pozostał zwarty, a krawędzie równe, co zapewnia czyste cięcie wzdłużne i chroni przed luźnymi lub stożkowymi zwojami. Papier z innej partii lub o innej specyfikacji wymaga własnego ustawienia, które operator koryguje w trakcie pracy.

Temperatura suszenia i prędkość maszyny

Temperaturę suszenia dobiera się również na podstawie podłoża. Temperatura, prędkość maszyny i parowanie rozpuszczalnika pozostają w trójstronnej zależności. Przy stałej temperaturze wolny rozpuszczalnik wymusza wolniejszą pracę maszyny, a szybki rozpuszczalnik pozwala na wyższą prędkość. Przy stałym tempie parowania szybsza maszyna wymaga więcej ciepła, a wolniejsza mniej. Przy stałej prędkości wolny rozpuszczalnik wymaga wyższej temperatury, a szybki niższej. Chemia farby, grubość jej warstwy i warunki suszenia w zakładzie przesuwają tę równowagę, dlatego ustawienie koryguje się na podstawie rzeczywistego wydruku, a nie samego wykresu.

Nacisk docisku i wspomaganie elektrostatyczne

Nacisk docisku to siła między walcem dociskowym pokrytym gumą a cylindrem. Zbyt mały nacisk powoduje słabe przenoszenie farby oraz przerwy w obrazie i brakujące znaki. Zbyt duży nacisk pozostawia ślady i zgniecenia w wydruku. Dlatego większość maszyn do druku wklęsłego ma walec wspomagania elektrostatycznego, który wyciąga farbę z komórek i przenosi ją na podłoże; w maszynach szybkobieżnych ten zespół jest niezbędny. Ze wspomaganiem farba przenosi się czysto na papier. Bez niego przenoszenie jest niepełne, a obrazy, linie i znaki mogą się zlewać, przerywać lub wykazywać nierówny ton i miejscową nierównomierność krycia.

Nacisk ustawia się, regulując odległość między osiami obu walców. Nacisk odkształca gumę i tworzy strefę styku o określonej szerokości, a ta szerokość zmienia się wraz ze średnicą cylindra, twardością gumy i przyłożonym naciskiem. Przy równym nacisku mniejszy walec dociskowy i twardsza guma dają węższą strefę styku i czystszy wydruk. W produkcji szerokość strefy styku ocenia się łącznie z rodzajem podłoża, grubością i twardością gumy oraz szerokością drukowanej wstęgi.

Lepkość farby i równowaga rozpuszczalników

Lepkość musi być zarówno dokładna, jak i stabilna, zwłaszcza przy dużej prędkości, ponieważ wiąże się z długą listą usterek maszyny. Gdy lepkość rośnie, transfer farby spada. Bardzo gęsta farba jest przesycona, jej składniki przemieszczają się słabo, zlepiają się, a farba nie wpływa i nie wypływa z kałamarzyków czysto. Bardzo rzadka farba zawiera więcej rozpuszczalnika, a mniej żywicy i pigmentu, więc wyschnięta warstwa nie tworzy gładkiej powłoki; staje się mleczna, matowa i pozbawiona połysku. Punktem wyjścia jest dodawanie rozpuszczalnika do momentu, gdy lepkość odpowiada maszynie i procesowi. Lepkość powinna podążać za prędkością maszyny, a przy dużej prędkości właściwa jest najniższa wartość, która utrzymuje stabilny odcień. Ponieważ farba krąży w sposób ciągły, a rozpuszczalnik cały czas odparowuje, lepkość sprawdza się co pięć minut i koryguje do zakresu.

Położenie, kąt i nacisk zgarniacza

Wysokość oraz przednie i tylne położenie uchwytu noża określają, gdzie nóż dotyka cylindra, a to z kolei ustala odległość między linią styku noża a linią docisku. Odległość tę reguluje się pod kątem prędkości maszyny, lepkości farby, głębokości kałamarzyków, szybkości schnięcia, jakości obrazu i średnicy cylindra, zwykle wynosi ona około 40 mm. Większa odległość daje farbie w kałamarzykach więcej czasu na wyschnięcie, więc transfer spada, a kolor zachowuje się jak rozcieńczony. Bardzo duża odległość może też powodować wyciekanie farby z kałamarzyków. Mniejsza odległość zwiększa transfer, ale sprzyja zabrudzeniom formy.

Kąt styku, czyli kąt między nożem a styczną w punkcie styku, wynosi zwykle od 30 do 60 stopni. Większy kąt czyści cylinder dokładniej i wyostrza obraz, ale może pocieniać warstwę farby, tłumić połysk i zużywać cylinder. Mniejszy kąt pozostawia grubszą warstwę o lepszym połysku, miększych krawędziach i większym ryzyku dostania się zanieczyszczeń w szczelinę noża i powstania smug.

Nacisk noża ustawia się tak nisko, jak pozwala jakość druku, zwykle około 20 Pa. Większy nacisk oznacza większe tarcie między nożem a cylindrem, które zużywa oba elementy. Na wymagany nacisk wpływają prędkość, dokładność cylindra, jakość noża, lepkość farby, oddziaływanie farby na nóż i kąt styku. Równie ważne jest wypoziomowanie noża: nóż zamontowany nierówno da nierówną grubość warstwy na dużych powierzchniach kryjących albo pozostawi farbę. Aby poprawić zgarnianie, nóż oscyluje wzdłuż cylindra, podczas gdy cylinder się obraca. Ruch rozkłada zużycie, zapobiega gromadzeniu się farby pod krawędzią noża, ogranicza smugi od noża i wydłuża życie zarówno noża, jak i cylindra.

Przechowywanie i czyszczenie form

Ponieważ obraz znajduje się w kałamarzykach cylindra, pielęgnacja formy decyduje o tym, jak przebiegnie kolejne zlecenie. Formy przechowuje się w czystym, wentylowanym i suchym miejscu. Starannie myje się je przed montażem i po zdjęciu, ponieważ farba pozostawiona w kałamarzykach zablokuje je, a formy z drobnymi liniami ucierpią pierwsze. Zablokowany kałamarzyk drukuje jako brakującą kropkę i żadna regulacja nacisku czy lepkości jej nie przywróci.

Żadne z tych ustawień nie działa w izolacji. Naciąg zmienia pasowanie, temperatura zmienia zachowanie farby, lepkość zmienia transfer, a stan noża zmienia warstwę pozostawioną na formie. Operator, który zapisuje każdą wartość na początku zlecenia, a potem patrzy na wydruk, a nie na wskaźniki, utrzymuje maszynę wklęsłą w jej oknie przez cały nakład.