Na odchylenie koloru w produkcji kolorami dodatkowymi wpływa wiele czynników. Poniżej ich szczegółowa analiza:
1. Wpływ podłoża papierowego
Oddziaływanie papieru na kolor warstwy farby widać przede wszystkim w trzech obszarach:
- Białość papieru: Różnice białości (lub odcienia papieru) bezpośrednio wpływają na odbiór wizualny warstwy farby. W przypadku kolorów o wysokiej jasności ($L^* > 70$) różnice białości mogą wymagać istotnej korekty udziału farby czarnej w recepturze koloru dodatkowego.
- Chłonność: Te same farby wykazują różny połysk na podłożach o różnej chłonności. Struktura włókien i grubość powłoki decydują o ilości wchłoniętego spoiwa. Papier niepowlekany daje zwykle matniejszy, bardziej „przesunięty” kolor niż papier powlekany, szczególnie w odcieniach cyjanu i magenty.
- Gładkość i połysk: Te właściwości decydują o odbiciu światła. Na gładkim, wysokopołyskowym papierze światło odbija się zwierciadlanie, dzięki czemu obserwator widzi czysty kolor farby. Na papierze szorstkim zachodzi odbicie rozproszone, które miesza światło białe ze światłem barwnym, obniżając nasycenie i podnosząc jasność.
2. Wpływ uszlachetniania powierzchni
Zabiegi powierzchniowe, takie jak laminowanie (błyszczące/matowe) i lakierowanie (dyspersyjne/UV), powodują fizyczne i chemiczne zmiany koloru:
- Fizyczne: Wykończenia błyszczące zwiększają gęstość i nasycenie koloru, a wykończenia matowe obniżają gęstość zmierzoną z powodu większego rozproszenia światła.
- Chemiczne: Rozpuszczalniki organiczne w klejach i podkładach UV mogą reagować z pigmentami farby, powodując przebarwienia lub blaknięcie.
3. Wpływ rozcieńczalników (środków redukujących)
Rozcieńczalniki to bezbarwne, przezroczyste pasty służące do zmniejszania intensywności koloru. Ich dodanie zmienia jednak rozkład cząstek pigmentu. Ponieważ siła ścinania i nacisk proofów laboratoryjnych (np. IGT lub Ink Proofer) różnią się od maszyn produkcyjnych, między kartą kolorów a gotowym wyrobem często powstaje „systemowa różnica koloru”.
4. Efekt dosychania (różnica gęstości)
Świeżo zadrukowana farba (w stanie mokrym) zawsze wygląda żywiej i ma wyższą gęstość niż farba sucha. To zjawisko dosychania. Gdy farba wyrównuje się i wysycha, odbicie przechodzi ze zwierciadlanego w rozproszone, przez co kolor wydaje się matniejszy.
- Rozwiązanie: Użycie densytometru z filtrem polaryzacyjnym eliminuje zwierciadlane odbicie powierzchniowe i daje odczyty mokre znacznie bliższe końcowej gęstości suchej.
5. Zmienne systemowe
- Emulgowanie: Proofing laboratoryjny to proces „suchy”, a druk offsetowy „mokry”. Wprowadzenie roztworu nawilżającego powoduje emulgowanie farby, co zmienia rozkład pigmentu i daje mniej żywy, „szerszy” wygląd.
- Stabilność produkcji: Na spójność koloru wpływają też inne zmienne: grubość warstwy farby, dokładność ważenia, prędkość maszyny, równowaga woda-farba oraz stan mechaniczny stref farbowych.