Przyrost punktu to różnica między powierzchnią punktu na formie drukowej a powierzchnią punktu, która trafia na arkusz. Część tej różnicy wynika z maszyny, część z farby, a duża część z papieru. Zanim zlecenie zostanie wycenione, podłoże trzeba dobrać z uwzględnieniem tego faktu, ponieważ arkusz, który zbyt chętnie przyjmuje farbę, zaleje cienie i przytłumi światła, niezależnie od tego, jak starannie ustawiono maszynę.

Przyjmowanie farby i nasiąkliwość

Drukowalność arkusza zaczyna się na jego powierzchni. Papier, który szybko przyjmuje farbę, odciąga spoiwo od pigmentu, a pigment rozprzestrzenia się dalej, niż przewidywał punkt rastrowy. Nasiąkliwość określa, jak szybko i w jakiej ilości farba wnika w arkusz. Im wyższa nasiąkliwość, tym wyższy zwykle przyrost punktu. Gdy farba wiąże na nasiąkliwym arkuszu, wnikanie i rozlewanie boczne zachodzą jednocześnie, a zmierzony punkt rośnie.

Szybkość wchłaniania ma większe znaczenie niż całkowita objętość porów. Dwa arkusze mogą przyjąć tę samą ilość farby i zachowywać się różnie, jeśli jeden wchłania ją w pierwszych sekundach po odbiciu, a drugi dłużej utrzymuje film na powierzchni.

Gładkość wobec idealnej płaszczyzny

Gładkość określa, jak daleko rzeczywista powierzchnia odbiega od idealnej płaszczyzny. Związek z przyrostem punktu jest bezpośredni: gładszy arkusz daje mniejszy przyrost punktu, szorstki większy. Na szorstkiej powierzchni film farby musi mostkować zagłębienia, a nacisk wypycha go na boki w niskie miejsca, co poszerza zadrukowany punkt. Lekko kalandrowany arkusz może wyglądać poprawnie na maszynie próbnej, a mimo to zaleje się przy długim nakładzie właśnie z tego powodu.

Papiery powlekane i niepowlekane

Papiery powlekane występują w wykończeniu błyszczącym i matowym, a oba lepiej utrzymują szczegół niż arkusze niepowlekane, ponieważ mają niższą nasiąkliwość. Powłoka działa jak uszczelnienie: farba pozostaje blisko powierzchni, punkt zachowuje kształt, a światła pozostają otwarte. Niższa nasiąkliwość oznacza mniejsze podciąganie boczne i mniejszy zmierzony przyrost.

Papier niepowlekany jest silnie nasiąkliwy. Druk drobnego rastra na nim mocno podnosi przyrost, a plik, który wygląda poprawnie na papierze powlekanym, na arkuszu niepowlekanym będzie wyglądał mętnie. Gdy zlecenie wymaga papieru niepowlekanego, zwykle trzeba zmniejszyć liniaturę rastra i otworzyć cienie w separacjach przed wykonaniem form.

Przyrost optyczny na krawędzi farby

Drugi mechanizm nie ma nic wspólnego z rozlewaniem farby. Papier rozprasza światło. Gdy białe światło pada na czysty biały papier, odbija się około 80 procent. Na granicy między punktem pokrytym farbą a otaczającym arkuszem wraca tylko około 10 procent. Oko odczytuje tę ciemniejszą aureolę jako część punktu, więc punkt wydaje się większy, niż wynika to z pomiaru densytometrem. Fizyczny punkt się nie zmienił, zmienił się ten postrzegany.

Ten składnik optyczny jest silniejszy na jasnych arkuszach o wysokiej nieprzezroczystości, a słabszy na podłożach o niższym współczynniku odbicia. Wyjaśnia też, dlaczego ocena wzrokowa i odczyty przyrządów rozjeżdżają się na gatunkach powlekanych.

Ustawienie zlecenia pod konkretny arkusz

Praktyczna kontrola zaczyna się od decyzji podjętej przed naświetleniem form. Należy poprosić o dane dotyczące nasiąkliwości i gładkości dokładnie tego podłoża, a nie całej rodziny gatunków. Wydrukować formę testową na rzeczywistym papierze przy rzeczywistej prędkości maszyny, a następnie zmierzyć przyrost przy 50 procentach i w ćwiartce cieni. Na podstawie tych odczytów zbudować krzywą kompensacji.

Utrzymać to samo podłoże między odbitką próbną a nakładem. Zmiana dostawcy, nawet w obrębie tego samego gatunku nominalnego, może przesunąć nasiąkliwość i zmienić przyrost o kilka punktów. Zapisać wytwórnię, partię i wykończenie na karcie zlecenia, aby przy dodruku można było je odtworzyć.

Gdy papier jest wybierany ze względu na zachowanie powierzchni, a nie cenę za arkusz, przyrost punktu staje się wielkością znaną, a nie niespodzianką odkrytą na stosie wyjściowym.