Ofset baskıyı diğer yöntemlerden ayıran temel fiziksel gerçek şudur: mürekkep ve su birbirine karışmaz. Süreci pratik kılan bu su, aynı zamanda baskı sırasında kontrol altında tutulması en zor unsurdur. Operatör suyu iyi yönettiğinde makine akıcı çalışır ve baskı kalitesini korumak çok daha kolay olur. Bu makale sonucu belirleyen dört alanı ele alıyor: pH değeri, konsantrasyon, dozaj ve her vardiyada kontrol edilmesi gereken bir dizi pratik önlem.
Nemlendirme solüsyonu için pH kontrolü
Geleneksel pozitif çalışan PS kalıplarda nemlendirme solüsyonu normalde pH 5 ile 6 arasında tutulur. Bu aralığın çok dışına çıkan bir değer makinede belirli arızalara yol açar.
pH çok düşük olduğunda:
1) Görüntü alanları saldırıya uğrar, noktalar küçülür ve ağır durumlarda görüntü aşınması, yani kalıp körlenmesi görülür.
2) Görüntü olmayan alandaki hidrofilik tabaka bozulur ve bu alanlar da körlenmeye başlar.
3) Mürekkep kuruması yavaşlar ve tamamen durabilir.
4) Mürekkep emülsifikasyonu hızlanır ve mürekkep transferi düzensizleşir.
5) Mürekkep filmi parlaklığını kaybeder ve mat görünür.
pH çok yüksek olduğunda:
1) Görüntü olmayan alan su alma yeteneğini kaybeder, mürekkep dışa doğru yayılır ve pislenme oluşur.
2) Hasar gören hidrofilik tabakanın onarımı zordur, bu nedenle zemin mürekkep alır.
3) Görüntü kontrastı düşer ve renkler soluk görünür.
4) Pozitif çalışan kalıplarda görüntü tabakası çözünebilir, bu da çizgilerin kopmasına ve detay kaybına yol açar.
Sahada kullanılan ayar kuralları:
1) Ağır, yağlı mürekkepler biraz daha düşük pH gerektirir, aksi halde kalıp pislenir.
2) Koyu mürekkepler açık mürekkeplere göre daha düşük pH'ta çalışır.
3) Kalın mürekkep filmleri ince filmlere göre daha düşük pH gerektirir.
4) Dolu formlar tramlı formlara göre, kaba tramlar ince tramlara göre daha düşük pH'ta çalışır.
5) Sıcak ve kuru koşullarda pH'ı düşürün; serin ve nemli koşullarda yükseltin.
6) Düşük kaliteli kağıt biraz daha düşük pH gerektirir.
7) pH'ı kağıt kimyasına uyarlayın: asidik kağıt daha yüksek pH, alkalin kağıt daha düşük pH gerektirir.
Değeri ölçmenin üç yolu:
1) pH metre veya asitlik ölçer, solüsyonun potansiyel farkını okur. Cihazı kalibre edin, elektrodu saf suyla durulayın, ardından daldırıp ekrandaki değeri okuyun.
2) Turnusol veya metil oranj gibi indikatör boyalar, ölçülen numunenin pH'ına göre renk değiştirir.
3) Test kağıdı yaklaşık bir dakika daldırılır ve renk skalasıyla karşılaştırılır.
Metre en doğru ve en hızlı okumayı verir ve solüsyonun renginden etkilenmez. İndikatörler ucuz ve hızlıdır ancak daha fazla hata payı taşır. Test kağıdı pratiktir, ancak daha az hassastır. Çoğu tesis rutin kontrollerde hâlâ test kağıdına güvenir.
Konsantrasyon kontrolü
Konsantrasyon, karışımda ne kadar nemlendirme konsantresi, toz veya sıvı, bulunduğunu ifade eder. Operatörler sıklıkla pH'ı izler ve konsantrasyonu unutur. Birçok konsantre tampon içerir, bu nedenle konsantrasyon büyük ölçüde değişse bile pH neredeyse hiç hareket etmez. Bu nedenle yalnızca pH'ı kontrol etmek yeterli değildir.
Konsantrasyonu şu faktörlere göre belirleyin:
1) Kağıt. Açık, gözenekli kağıtlar tüy ve kaplama tozunu blanket üzerine bırakır, kalıbı sürter ve kir tutmaya (scumming) yol açar; bu nedenle karışım daha güçlü olmalıdır. Pürüzsüz, yoğun kağıtlar, kuşe kağıt ve dökme kaplamalı mukavva daha zayıf karışım gerektirir.
2) Mürekkep. Olağan sıra magentadan siyaha, siyahtan cyana, cyandan sarıya; koyudan açığa; düşük viskoziteden yüksek viskoziteye doğrudur.
3) Kurutucu. Kurutucu eklemek mürekkebin kurumasını hızlandırır ancak pigmenti kabalaştırır, viskoziteyi yükseltir ve görüntü dışı alanın mürekkep alma eğilimini artırır, bu da kir tutmaya davetiye çıkarır. Kurutucu kullanıldığında her zaman konsantre ekleyin.
4) Form tipi. Dolu çizgiler ve yoğun metin daha fazla mürekkep taşır ve daha güçlü solüsyon gerektirir. Tamamen tramlı formlar daha zayıf solüsyon gerektirir. Dolu alan, tram ve çizgilerin karışık olduğu formlar mürekkep talebine göre bir denge gerektirir.
5) Atölye sıcaklığı. Daha sıcak hava mürekkebi inceltir ve daha fazla serbest yağ asidi açığa çıkarır, bu nedenle kalıp daha kolay kir tutar. Sıcaklık arttıkça konsantrasyonu yükseltin.
6) Pres hızı. Daha yüksek hız, merdaneler arasında daha fazla sürtünme, daha fazla ısı, daha ince mürekkep, daha zayıf renk ve daha fazla mürekkeple telafi etme eğilimi demektir; bu da yine kalıbın kir tutmasına yol açar. Hız arttıkça konsantrasyonu artırın.
7) Diğer koşullar. Ağır baskı basıncı ve sert blanketler veya besleme de daha güçlü karışım gerektirir.
Konsantrasyon, konsantrasyon arttıkça yaklaşık doğrusal olarak yükselen iletkenlik ile takip edilir. Yumuşak suyla karıştırın, pH'ı 5 ile 6 arasında tutun ve iletkenliği tedarikçinin verdiği aralıkta tutun. Örneğin Heidelberg alkol solüsyonları genellikle metre başına 800 ile 1200 mikrosiemens arasında tutulur.
Dozaj kontrolü
Nemlendirme solüsyonu kullanımı mürekkebe kıyasla şaşırtıcı derecede fazladır. İşe bağlı olarak bir pres, mürekkep hacminin birkaç katını, bazen onlarca katını tüketebilir. Solüsyon sistemden dört yolla ayrılır:
1) Mürekkebe emülsifiye olma. Bir miktar emülsifikasyon kaçınılmaz, hatta gereklidir; hiçbir ofset mürekkebi tamamen susuz çalışmaz. Daha fazla mürekkep basılması daha fazla suyun taşınması demektir.
2) Kağıt tarafından emilme. Kağıt gözeneklidir ve suyu emer. Daha gevşek tabaka ve daha düşük yapıştırma (sizing) daha yüksek emilim demektir.
3) Buharlaşma. Kalıp, blanket, mürekkep merdaneleri, nemlendirme merdaneleri, tabaka yüzeyi ve açık solüsyon teknesi nem kaybeder; bu kayıp yüksek hız, yüksek sıcaklık ve düşük nemde daha hızlıdır.
4) Sıkılıp atılma. Nip noktasında kalıp kenarlarındaki solüsyon uçlara ve kuyruğa itilir, fazlası savrulur.
Tüm bu yollar buharlaşmayla sonuçlandığı ve işten işe değiştiği için su dozajını ayarlamak mürekkep dozajından daha zordur. Yol gösterici kural basittir: görüntü dışı alanı temiz tutan en az suyu kullanın, böylece su ve mürekkep dengede kalır.
Dikkate alınacak faktörler:
1) Kalıp. Dolu formlar en fazla suyu, metin daha azını, tramlı formlar en azını talep eder; bu yaklaşık olarak mürekkep talebiyle orantılıdır.
2) Mürekkep. Bir ofset mürekkebinin kritik su alımı yaklaşık yüzde 20 ile 25 arasındadır. Bu noktanın ötesinde pigment parçacıkları serbest kalır, viskozite, yapışkanlık (tack) ve transfer düşer ve mürekkep su içinde yağ emülsiyonuna dönüşür. Düşük viskoziteli, akışkan mürekkepler daha az su gerektirir; ağır mürekkep beslemesi daha fazlasını gerektirir.
3) Kağıt. Nemli kağıt daha az su, kuru kağıt daha fazla su gerektirir. Düşük yüzey dayanımlı kağıt blanket üzerine tüy bırakır, bu nedenle suyu hafifçe açmak yığılmayı azaltır ve blanket yıkamayı kısaltır.
4) Sıcaklık ve nem. Sıcak atölye ve sıcak makine buharlaşmayı hızlandırır, bu nedenle su ekleyin. Düşük bağıl nem de daha fazla su gerektirir.
5) Diğer. Yüksek hız ve ağır baskı basıncı talebi artırır.
Uygulamada alınacak önlemler
1) Formülü sabit tutun. Sık değişiklikler davranışın öğrenilmesini imkansız kılar.
2) Konsantreyi göz kararıyla değil, ayrılmış bir ölçü kabıyla ölçün.
3) Kimyasallarla cilt temasından kaçının, pH için tat yerine ölçüm cihazı veya test kağıdı kullanın.
4) Mümkün olan en yumuşak suyla karıştırın. Sert sudaki kalsiyum, konsantredeki sitratla tepkimeye girerek silindir yüzeylerindeki mikro gözenekleri tıkayan kalsiyum sitrat tortuları oluşturur ve mürekkep soyulmasına yol açar.
5) Baskı boyunca pH'ı sabit tutun.
6) Bir renk değişikliği konsantrasyonda büyük bir kayma gerektirdiğinde, karışımı mevcut işten 500 ila 700 tabaka kaldığında ayarlayın.
7) Suyu gözle izleyin. Kalıp üzerinde yansıtıcı bir parlaklık fazla su anlamına gelir. Hedef, parlaklık olmaması ve lekelenme olmamasıdır.
8) Birkaç dakikalık duruştan sonra kalıp kurur, bu yüzden yeniden başlatmadan önce suyu artırın.
9) Tankı doldururken su hattını açık tutun ve boruları tıkayan yumaklaşmış tortuyu karıştırmaktan kaçının.
10) Yeni bir solüsyona geçmeden önce, biyofilmi temizlemek ve yeni üremeyi yavaşlatmak için sirkülasyon sistemini özel bir temizleyiciyle temizleyin.
11) Su transferinin eşit kalması için nemlendirme silindirlerini, su haznesini ve silindir kaplamalarındaki mürekkep kalıntısını düzenli olarak temizleyin.
12) Uzun duruşlarda korozyonu önlemek için su haznesini boşaltın.
13) Temizlik aralıklarını uzatmak için mikrobiyolojik önleyicisi iyi olan konsantreleri seçin.
Su kontrolü tek bir ayar değildir. pH, konsantrasyon ve dozaj; kağıt, mürekkep, form, sıcaklık ve hızla birlikte hareket eder. Bu sinyalleri okuyup erken ayar yapan operatörler makineyi temiz çalıştırır ve çıkışa gelen tabakalar bunu gösterir.